De Remonstrantie van Hugo de Groot (1616)

In 2016 is het 400 jaar geleden dat Hugo de Groot de Remonstrantie schreef, de Remonstrantie nopende de ordre dye in de landen van Hollandt en Westfriesland dyent gestelt op de Joden. In dit stuk, een advies aan de Staten van Holland over de positie van de (Sefardische) joden, spreekt De Groot zich uit voor vrijheid van godsdienst en van vestiging voor de joden, in het Europa van toen vrij uniek.

Uiteindelijk bepaalden niet de Staten van Holland de positie van de Joden, maar de behielden de Hollandse steden het recht zelf te bepalen wie zij wel en wie zij niet wilden toelaten. In de praktijk betekende dit, dat in Nederland in de zeventiende en achttiende eeuw geloofsvrijheid gewaarborgd werd, voor zowel de Sefardische als de de Asjkenazische joden die halverwege de zeventiende eeuw in de Republiek arriveerden. In de opeenvolgende grondwetten van de Bataafse Republiek, het Koninkrijk Holland en het Koninkrijk der Nederlanden werd godsdienstvrijheid vastgelegd.
Naar aanleiding van dit jubileumjaar ondersteunt Morasha het uitbrengen van een wetenschappelijk editie van dit bijzondere document, bestaande uit vier onderdelen:

  • een facsimile uitgave van de originele tekst
  • een transcriptie van het stuk (het is geschreven in zeventiende-eeuws schrift) en een her(ver)taling in modern Nederlands en Engels, zodat de originele tekst, die tot dusver niet integral gepubliceerd en bewerkt was, wereldwijd beschikbaar komt een wetenschappelijk onderzoek naar de ideeënwereld van Hugo de Groot, met name naar zijn opvattingen over godsdienstvrijheid
  • een nauwkeurig onderzoek naar wat er in de Staten van Holland met dit advies is gebeurd

Het onderzoek wordt uitgevoerd door dr. David Kromhout.
dr. Adri Offenberg transcribeert het stuk

Het onderzoek wordt begeleid door een Wetenschappelijke Raad, bestaande uit:
prof. dr. Irene Zwiep (UvA)
prof. dr. Emile Schrijver (Joods Historisch Museum, UvA, Bibliotheca Rosenthaliana)
dr. Adri Offenberg (vm. Hoofdconservator Bibliotheca Rosenthaliana)

Voorts is er een begeleidingsgroep die de voortgang van het proces bewaakt. Naast de leden van de Leden Wetenschappelijke Raad, zitten hierin drs. Rachel Boertjens (Bijzondere collecties Universiteit van Amsterdam), en vanuit Morasha drs. Marianka van Lunteren- Spanjaard en dr. Ruud W. Koster.