Archief projecten en publicaties
Archief
Dr. Ewoud Sanders (v.a. 2024)
Ewoud Sanders (1958) is historicus en journalist. Hij promoveerde op een onderzoek naar jeugdverhalen over jodenbekering (2017). Van zijn hand zijn onder meer de taalrubriek Woordhoek in de NRC (2000-2020) en Lachen om Levie, komisch bedoeld antisemitisme (1830-1930), Met de paplepel, beeldvorming over joden in Nederlandstalige jeugdverhalen, 1782-heden. In 2021 werd hem de Groenman Taalprijs toegekend en in 2023 won hij de Taalboekenprijs met Het n-woord. De geschiedenis van een beladen begrip.
Morasha ondersteunde verschillende publicaties: Slimmer zoeken naar Joodse bronnen in Delpher (2024), Van Appeljood tot Zuurjood, veertig portretten van joodse straatventers (2024), Jood, de vergeten geschiedenis van een beladen woord (2025). Diverse fondsen stelden ons in staat deze projecten mede mogelijk te maken, zoals: de Dr. Henriëtte Boas Stichting, Stichting LOUT, Stichting Levi Lassen, de Frans Mortelmans Stichting, het David Roos-Weijlfonds, het Dr. Hendrik Muller’s Vaderlandsch Fonds, de Lexhanna Stichting, de Maatschappij tot Nut der Israëlieten en het Cultuurfonds Noord-Holland.
Boekenactie tbv de bibliotheek in Jeruzalem (tot 2020)
Oorspronkelijk was de Stichting Morasha de vriendenstichting van het Center for Research on Dutch Jewry. Dit instituut is gelieerd aan de Hebrew University in Jeruzalem.
Morasha organiseerde een jaarlijkse geldinzamelingsactie ten behoeve van de bibliotheek van het Center. In 2020 is die geldinzameling opgeschort, in eerste instantie vanwege de Covid pandemie (die de tijdelijke sluiting van de bibliotheek vereiste), later speelden ook personele problemen bij het Center en de huidige situatie in Israël een rol.
De Remonstrantie van Hugo de Groot (1615) – 2019
In 2016 was het 400 jaar geleden dat Hugo de Groot de Remonstrantie schreef, de Remonstrantie nopende de ordre dye in de landen van Hollandt en Westfriesland dyent gestelt op de Joden. In dit stuk, een advies aan de Staten van Holland over de positie van de joden, sprak De Groot zich uit voor vrijheid van godsdienst en van vestiging voor joden. Dit was in het Europa van toen vrij uniek.
Uiteindelijk werd de positie van de Joden niet bepaald door de Staten van Holland, maar behielden de Hollandse steden zelf het recht te bepalen wie zij wel en wie zij niet wilden toelaten. De Remonstrantie had daarop wel invloed.
In de praktijk betekende dit, dat in Nederland in de zeventiende en achttiende eeuw geloofsvrijheid gewaarborgd werd. Dit betrof zowel de Sefardische als ook de Asjkenazische joden die vanaf halverwege de zeventiende eeuw in de Republiek arriveerden. In de opeenvolgende grondwetten van de Bataafse Republiek, het Koninkrijk Holland en het Koninkrijk der Nederlanden werd godsdienstvrijheid vastgelegd.
Naar aanleiding van dit jubileumjaar ondersteunde Morasha het uitbrengen van een wetenschappelijke editie van dit bijzondere document, bestaande uit vier onderdelen:
- een facsimile-uitgave van de originele tekst
- een transliteratie van het stuk (het is geschreven in zeventiende-eeuws schrift) en een hertaling in modern Nederlands en Engels, zodat de originele tekst, die tot dusver niet integraal gepubliceerd en bewerkt was, wereldwijd beschikbaar kwam
- een wetenschappelijk onderzoek naar de ideeënwereld van Hugo de Groot, met name naar zijn opvattingen over godsdienstvrijheid
- een onderzoek naar wat er in de Staten van Holland met dit advies is gebeurd
Het onderzoek werd uitgevoerd door dr. David Kromhout, de transliteratie is van de hand van dr. Adri Offenberg, de vertaling in hedendaags Engels is van dr. Cis van Hirtum.
De uitgave werd inhoudelijk begeleid door een Wetenschappelijke Raad. Hierin hadden zitting: prof. dr. Irene Zwiep (UvA), prof. dr. Emile Schrijver (Joods Historisch Museum, UvA, Bibliotheca Rosenthaliana), dr. Adri Offenberg (vm. Hoofdconservator Bibliotheca Rosenthaliana).
Voorts bewaakte een begeleidingsgroep de voortgang van het proces. Naast de leden van de Wetenschappelijke Raad, maakten hiervan deel uit: drs. Rachel Boertjens (Conservator Bibliotheca Rosenthaliana) en vanuit Morasha drs. Marianka van Lunteren-Spanjeaard en dr. Ruud Koster.
Dit project is mogelijk gemaakt door de bijdragen van diverse fondsen en particuliere bijdragen. Lees ook de folder van uitgeverij Brill; Hugo Grotius’s Remonstrantie of 1615.
Lees hier de voordracht van David Kromhout bij de feestelijke presentatie van het boek in mei 2019.
David Wertheim en Bart Wallet (samenstellers)
Researchagenda voor de Geschiedenis van de Joden in Nederland (2010)
Morasha financierde dit rapport uit eigen middelen. Het vormt de basis voor de door Morasha ontwikkelde lange termijn-activiteiten.
Tom Verwaijen
Joods Gouda. Een joodse geschiedenis vanaf 1737 tot omstreeks 1850, Utrecht (2012)
Joods Gouda II. De laatste 100 jaar joods leven vanaf ca. 1850 (2016)
Morasha gaf bij beide publicaties administratieve ondersteuning.
De Hollandse Schouwburg
Theater – Deportatieplek – Plek van Herinnering (2013)
Dit boek kwam tot stand door bijdragen van een tiental auteurs en is uitgegeven door samenwerking van de Amsterdam University Press, de Universiteit van Amsterdam en het Joods Cultureel Kwartier. Morasha heeft aan deze publicatie een bijdrage geleverd.
Theodor Dunkelgrün
Never Printed Like This Before. Johannes Leusden, Joseph Athias and the Hebrew Bible (1659-1667)
Uitgegeven door het Menasseh ben Israel Instituut Studies dl X (2014)
Morasha verstrekte een opdracht aan dr. Theodor Dunkelgrün voor wetenschappelijk onderzoek naar het ontstaan van de oorspronkelijke gedrukte Hebreeuwse bijbeluitgave in de 17e eeuw (1667) door Johannes Leusden, Nederlands calvinistisch hoogleraar en Joseph Athias, in samenwerking met joodse deskundigen en geleerden en gedrukt in Amsterdam. De tekst werd goedgekeurd door zowel de calvinistische als de joodse autoriteiten, toentertijd een novum. Dit onderzoek valt onder onze begrippen over het opvullen van een lacune en was een samenwerkingsproject met het Menasseh ben Israel Instituut dat de resultaten heeft gepubliceerd in de serie “MbII-Studies”.